Mięsak w polskim naukowym języku

Drugą nazwą licznej grupy pewnych typów nowotworów jest mięsak. W polskim naukowym języku medycznym określenie to pojawiło się w końcu XIX w. jako wyraz sztucznie utworzony od rzeczownika mięso (za pomocą formantu -ak), oznaczający ‘guz’. Nazwa mięsak jest tłumaczeniem gr.-łac. słowa sarcoma, pochodzącego od greckiego rzeczownika oapĘ,lsarx (w dopełniaczu aapKóę/sarcos), oznaczającego: ł. ‘mięso’, 2. ‘ciało’, 3. ‘miąższ’ (owoców), 4. ‘cielesność’, 5. ‘przyrodzony porządek rzeczy’2S. Nazwa mięsak ma wskazywać na podobieństwo do „mięsistego” (jak mięsa ryby) wyglądu niektórych zmian nowotworowych. Została wprowadzona przez Galena, który charakteryzował mięsaki jako „wolno rosnące guzy” o „wodnistej” lub „gąbczastej” strukturze (stąd przez pewien czas używano też łac. synonimu fungus – grzyb, który wywodzi się od gr. OTtóyyoęlspoggos – 1. ‘gąbka’, 2. ‘substancja gąbczasta’, 3. ‘migdałki’29. Galen przeciwstawiał te guzy szybko rosnącym karkinoi czyli rakom (w znaczeniu ‘nowotwór’). Z kolei brytyjski chirurg John Abernathy (1764-1831) w swoim dziele Surgical Observations on the Constitutional Origin and Treatment of Local Diseases z 1809 r. nazwą sarcoma określał wszystkie guzy przypominające makroskopowo mięso (uznając je za „prawdziwe” nowotwory) i odróżniał je od innych guzów nie będących nowotworami, tj. takich, które zawierają np. płynną krew lub ropę30.

W pierwszej połowie XIX w. – jeszcze przed rozpowszechnieniem się badań mikroskopowych – utworzono określenie miękkie nowotwory (ang. soft cancers lub podobne), przez wielu autorów używane synonimicznie

A z nazwą sarcoma (mięsak). Ówcześni wybitni badacze, tacy jak Charles Bell (1774-1842), Johannes Peter Müller (1801-1858), Karl von Rokitansky (1804-1878) czy Samuel Wilks (1824-1911) uznawali, że guzy „miękkie” są łagodne, natomiast „twarde” są złośliwe (tj. powodują przerzuty i prowadzą do śmierci). Wobec tych pierwszych używali nazw z cząstką -sarcoma, wobec tych drugich – nazw z cząstką -carcinoma. Rudolf Virchow (1821-1902) w 1860 r. zaproponował embriologiczno- -histogenetyczną klasyfikację nowotworów, utworzoną na podstawie ich obrazu mikroskopowego. Określił w niej mięsaki jako „wytwory tkanki łącznej, które można odróżnić od odpowiedniej, w pełni rozwiniętej tkanki dzięki ich niedojrzałości”. Rozróżnienie mięsaków (nowotworów złośliwych nienabłonkowego pochodzenia) i raków (nowotworów złośliwych pochodzenia nabłonkowego) zgodne z obecną klasyfikacją wprowadził w 1892 r. amerykański badacz John Brown Hamilton (1847-1898)31.

Dodaj Komentarz