Specyfika dialogu między lekarzem a pacjentem

Dialog w sensie ścisłym pojawia się w rozmowie lekarza z pacjentem wówczas, gdy lekarz chce uzyskać od pacjenta określone informacje. Polega on na zadawaniu pytań w celu uzyskania odpowiedzi. Jednakże ten dialog o charakterze na pozór „przesłuchaniowym” stanowi również część dialogu terapeutycznego. Lekarz powinien liczyć się z podmiotowością pacjenta, mieć na uwadze jego wrażliwość. Jeszcze wyraźniej wypowiedzi przekazujące pacjentowi informacje o jego stanie zdrowia powinny cechować się dialogowością w sensie opisanym wyżej, tzn. powinny uwzględniać stan psychiczny pacjenta, jego lęki i niepokoje. Dotyczy to też wypowiedzi o funkcji zalecająco-doradczej.

Warto w tym miejscu uprzytomnić sobie specyfikę relacji lekarz – pacjent. Dwie są cechy charakterystyczne dla tej relacji:

(1) Brak równorzędności rozmówców: lekarz jest ekspertem, wie więcej, ma w tej relacji przewagę, los pacjenta znajduje się w dużym stopniu w jego rękach.

(2) Odbiorca (pacjent) jest równocześnie obiektem rozmowy i działań lekarza. Ten element łączy relację lekarz – pacjent z wieloma innymi sytuacjami komunikacyjnymi, np. edukacyjnymi.

Jest jednak istotna różnica między sytuacją komunikacyjną edukacyjną (wychowawca – wychowanek) a sytuacją pacjenta wobec lekarza. Wychowanek może nie chcieć działań edukacyjnych i być zmuszany do poddawania się im niejako od zewnątrz. Pacjent jest w sytuacji przymusowej „od wewnątrz”. Jest zagrożony i pragnie pomocy. Zwraca się o nią do lekarza nie przymuszany z zewnątrz.

W tej sytuacji szczególnej wagi nabiera komponent zaufania, warunkujący udany dialog. W dialogu terapeutycznym postawa zaufania pacjenta względem lekarza jest warunkiem koniecznym.

Na czym polega fenomen zaufania? Jest to przedmiot refleksji psychologów. Językoznawca semantyk będzie pytał, co znaczy wyrażenie: Ktoś ufa komuś. Myślę, że na sytuację tak opisywaną składają się następujące elementy:

(2) przekonanie, że ma on kompetencję, żeby czynić dla mnie dobrze:

(3) przekonanie o jego odpowiedzialności: nie tylko wie, jak działać, ale będzie to robił:

(5) przekonanie o jego wierności: nie zostawi mnie w sytuacji beznadziejnej.

To ostatnie przekonanie jest w sytuacji osób chorych onkologicznie szczególnie ważne i może być źródłem pewnej nadziei. Nadziei, że w stanach terminalnych nie będzie się pozostawionym samemu sobie, ale będzie się otoczonym łagodzącą opieką lekarzy.

Dodaj Komentarz